Bezpieczne opalanie

Bezpieczne opalanie


Każdy z nas jadąc na wakacje marzy nie tylko o tym, żeby odpocząć, ale również, żeby wrócić z nich z wyjątkową opalenizną. Korzystając z kąpieli słonecznych nie zastanawiamy się nad tym w jaki sposób powstaje opalenizna i czym jest, a warto o tym wiedzieć. Dzięki takiej wiedzy będziemy mogli skutecznie chronić się przed poparzeniami i procesami starzenia się skóry wywołanymi przez słońce. Poniżej znajdziecie Państwo odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące bezpiecznego opalania.

Czym jest opalenizna?

Naturalna opalenizna nie jest niczym innym jak reakcją naszej skóry na działanie promieniowania UV. Natura obdarzyła nas w mechanizm obronny przed promieniowaniem UV, którego efekty (opaleniznę) obserwujemy po ekspozycji na słońcu. Dzieje się tak za sprawą komórek znajdujących się w dolnej warstwie naskórka (melanocytów), które pod wpływem słońca wytwarzają barwnik chroniący naszą skórę przed poparzeniami. Ponieważ melanocyty znajdują się w najniższej warstwie naskórka, a barwnik musi dotrzeć wyżej, efekt opalania będzie widoczny dopiero po ok. 24 – 48 godzinach.

Jak powstaje opalenizna?

Spectrum światła słonecznego składa się min.: z fal ultrafioletowych o różnej długości i różnym działaniu:

Promieniowanie UVA (to aż 95%promieniowania UV docierającego na Ziemię), którego fale wnikają do skóry właściwej i powodują proces fotostarzenia skóry (wywołany głównie przez zaktywizowane pod ich wpływem wolne rodniki). Przed promieniowaniem UVA nie chronią nas ani chmury ani szyby okienne. Na działanie promieniowania UVA narażeni jesteśmy przez cały dzień – od wschodu do zachodu słońca.

Promieniowanie UVB (to 5% promieniowania UV docierającego na Ziemię) wnika do naskórka, odpowiada za powstawanie opalenizny i ... poparzenia słoneczne.

Promieniowanie UVC nie dociera na ziemię. Jest zatrzymywane przez warstwę ozonową.

Dlaczego niektórzy z nas opalają się szybciej a inni wolniej lub w ogóle się nie opalają?

Każdy z nas inaczej się opala - to prawda. Dzieje się tak dlatego, ponieważ różnimy się typami skóry, nazwanymi przez dr Thomasa Fitzpatricka, dermatologa z Harvard Medical School fototypami. W zależności od fototypu, melanocyty o których wspominaliśmy wcześniej, produkują różną ilość dwóch typów barwnika: eumelaniny (brązowo - czarny barwnik) i feomelaniny (żółto - czerwony barwinik). W zależności od tego ile eumelaniny i feomelaniny produkują komórki skóry nasza opalenizna jest ciemniejsza lub jaśniejsza. To również determinuje naszą odporność na poparzenia słoneczne. Dlatego jedni z nas łatwiej się opalają i nie ulegają poparzeniom słonecznym, natomiast inni trudno się opalają i szybko odczuwają efekty poparzeń.

Ile jest fototypów skóry? Jakim jestem fototypem?

Wyróżniamy 6 fototypów skóry:

Fototyp 1 – to osoby, które mają rude włosy, mleczną skóra i piegi. Osoby te charakteryzują się bardzo niską ochronę naturalną przed promieniowaniem UV. Ich opalenizna jest bardzo jasna i w związku z tym bardzo często ulegają poparzeniom słonecznym.

Fototyp 2 – mają osoby o blond włosach (od złotego odcienia do ciemnego) i jasnej karnacji. One, podobnie jak fototyp 1, uzyskują jasną opaleniznę i mają niską ochronę naturalną, ale nieco rzadziej ulegają poparzeniom słonecznym.

Fototyp 3 – charakteryzuje osoby o włosach od ciemnego blond do brązowych i jasnej skórze. Natura podarowała im średnią ochronę, a ich opalenizna jest o odcieniach od jasnego do średniego.

Fototyp 4 – przypiszemy osobom o brązowych włosach i ciemnej skórze. Naturalna ochrona przed promieniowanie UV jest bardzo wysoka a powstająca opalenizna ciemna.

Fototyp 5 – to osoby z brązowymi włosami i żółtą skórą. Mają wysoką ochronę naturalną i uzyskują ciemną opaleniznę.

Fototyp 6 – mają osoby o brązowych lub czarnych włosach i bardzo ciemnej skórze. Natura dała im doskonałą ochronę i ciemną opaleniznę. Wśród populacji ludzkiej najwięcej jest osób o fototypie 3 i 4.
W Polsce dominują fototypy 2 i 3.

Jak chronić skórę w czasie opalania?

Aby zapobiec poparzeniom słonecznym powinniśmy stosować odpowiedni do fototypu skóry filtr chroniący nas przed promieniowaniem UV. Dobierając kosmetyk do opalania na wakacje musimy wziąć pod uwagę tzw. indeks słoneczny, który wyraża natężenie promieni UV, które do nas docierają i określa wiążące się z nimi ryzyko dla naszego zdrowia.

Indeks słoneczny został opracowany przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) i podawany jest do publicznej wiadomości przez serwisy meteorologiczne. Nie należy go mylić z oznaczeniem poziomu ochrony przed słońcem i zależy od:
1. daty (oczywiście w lecie jest znacząco wyższy)
2. godziny (szczególnie niebezpieczne godziny są pomiędzy 12 a 16)
3. wysokości na której się znajdujemy (im wyżej tym słońce intensywniej operuje)
4. grubości warstwy ozonowej
5. zachmurzenia
6. lokalizacji.

Musimy pamiętać, że również podłoże na którym się znajdujemy odbija promienie słoneczne i wzmaga działanie promieni słonecznych. Od śniegu odbija się 40 to 90% promieni UV, od wody – 5% do 25%, piasku – 10% do 35%, trawy ok. 10%.
Musimy być świadomi, że wiatr, wilgotne powietrze i woda łagodzą odczuwanie działania promieniowania UV, ale nie obniżają zagrożenia jakie ze sobą niesie. Promieniowanie UV penetruje wodę nawet do głębokości 1 metra.

Co oznacza skrót SPF i cyfry przy nim?

Skrót SPF pochodzi z języka angielskiego (Sun Protection Factor) i oznacza wysokość filtra UVB chroniącego nasza skórę przed poparzeniami, jaki posiada dany produkt. To również informacja ile razy możemy wydłużyć bezpieczny czas przebywania na słońcu. Do tego celu przyjęto jako jednostkę przeliczeniową 15 minut. Np.: przy SPF 6 osoba o fototypie 3 lub 4 może przebywać w przeciętnych warunkach na słońcu 6 x 15’ = 1h30m i nie ulegnie poparzeniu. Uwaga: w lecie przeciętne warunki to miejsca na naszej półkuli, które znajdują się powyżej 60 równoleżnika. Polska, na mapie z indeksem słonecznym, przygotowanej przez Światową Organizację Zdrowia, znajduje się wśród krajów o wysokim zagrożeniu; kraje śródziemnomorskie (bez Francji), Afryka, część obu Ameryk i Azja to kraje o skrajnie wysokim zagrożeniu działaniem promieni UV.

Zgodnie z zaleceniami UE produkty do pielęgnacji przeciwsłonecznej powinny zawierać nie tylko filtry UVB, ale także UVA. Dzięki temu, nasza skóra będzie chroniona nie tylko przed poparzeniami, ale także przed procesem fotostarzenia wywołanym przez promieniowaniem UVA. Stosunek filtr UVA do UVB powinien być jak 1:3. Kupując kosmetyki do opalania należy sprawdzić czy dany produkt zawiera oba filtry.

Dodatkowo na każdym opakowaniu musi być umieszczona informacja jaki poziom ochrony zapewnia dany kosmetyk. SPF6, SPF10 – to niski poziom ochrony, SPF15, SPF20, SPF25 – średni, SPF30, SPF50 – wysoki i wreszcie SPF50+ to bardzo wysoki poziom ochrony.

Czy używając wysokiego filtra można się opalić?

Tak, ale należy wybrać produkty, które mają aktywator opalania. Np.: marka Lancaster w swoich produktach ma tzw.: Tan Activator Complex, który mimo wysokich filtrów pobudza komórki skóry do produkcji barwnika, o którym mówiliśmy wcześniej i tym samym powstaje bezpieczna, długo utrzymująca się opalenizna o złocistym odcieniu.

W jaki sposób możemy się bezpiecznie opalać? Czy to możliwe?

Każdy z nas może w bezpieczny sposób korzystać ze słońca pamiętając, że:
1. Każda ekspozycja na słońce może być poważnym zagrożeniem dla naszego zdrowia.
2. Nawet produkty z wysokim filtrem nie zapewniają 100% ochrony przed promieniowaniem UV.
3. Nie należy zostawać na słońcu zbyt długo, nawet wtedy gdy używamy produktów ochronnych.
4. Szczególnie należy dbać o ochronę skóry dzieci.
5. Skórę trzeba chronić przed promieniami słońca gdziekolwiek jesteśmyu: na plaży, w ogrodzie, w parku.
6. W godzinach 12-16 powinniśmy unikać słońca.
7. Wybierają filtr upewnijmy się, że jest odpowiedni do naszego typu skóry i miejsca w którym będziemy przebywać. Nakładamy go zawsze zanim poddamy się ekspozycji słonecznej.
8. Ponawiajmy aplikację produktów chroniących skórę kilkukrotnie by utrzymać ochronę, szczególnie po kąpieli.
9.Twarz jest szczególnie narażona na działanie promieni słonecznych i dlatego wymaga wyjątkowej ochrony.
10.Pamiętajmy, że produkty samoopalające bez SPF nie zapewniają ochrony przed promieniami słonecznymi, mimo tego, że skóra jest zabarwiona i wygląda tak jakby była opalona.